Voeten en diabetes

Diabetes mellitus, in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd, is een chronische stofwisselingsziekte met als belangrijkste kenmerk een te hoge bloedsuikerspiegel. Er zijn verschillende oorzaken. Diabetes heeft gevolgen voor het hele lichaam, zeker ook voor de voeten. Met extra zorg en aandacht kun je veel leed voorkomen.

Wat is diabetes?

Ons lichaam heeft voortdurend energie nodig. Een belangrijke brandstof is glucose, een vorm van suiker. Glucose is nodig in het bloed om spieren en organen van energie te voorzien. Om die glucose op te nemen hebben de lichaamscellen insuline nodig, een hormoon dat wordt gemaakt in de alvleesklier. De insuline regelt de bloedsuikerspiegel. Bij diabetes maakt de alvleesklier geen of te weinig insuline aan. Daardoor loopt de hoeveelheid glucose in het bloed te hoog op. Dat betekent dat suikers in het bloed blijven die niet worden verbruikt voor inspanning. Met als gevolg de nodige complicaties op de korte en lange termijn. Ook kan het zijn dat je lichaam onvoldoende gevoelig is voor insuline.

Verschil tussen type 1 en type 2

  • Bij diabetes type 1 vernietigt het eigen afweersysteem de cellen die insuline maken. Er wordt daardoor helemaal geen insuline meer aangemaakt. Type 1 begint meestal vrij plotseling op jonge leeftijd. Maar de ziekte kan mensen van alle leeftijden treffen.
  • Bij diabetes type 2 maakt de alvleesklier wel insuline aan maar het lichaam reageert onvoldoende op de insuline. Diabetes type 2 komt voor op alle leeftijden. Vooral ouderen en mensen met overgewicht vormen een risicogroep.

Voetproblemen bij diabetici

Wat is een diabetische voet?
Bijna een kwart van mensen met diabetes krijgt te maken met voetproblemen, ook wel de ‘diabetische voet’ genoemd, eigenlijk een verzamelnaam van voetklachten. Het begint meestal met eeltplekken en onschuldig uitziende wondjes. Maar worden ze niet op tijd behandeld, dan kunnen de gevolgen ernstig zijn.

Over voetwonden

  • een belangrijke oorzaak is beschadiging van de zenuwen door verslechterde bloedtoevoer en hoge bloedsuikerspiegel, ook neuropathie genoemd. Een kwart van mensen met diabetes heeft neuropathie. Vaak begint het met verminderde gevoeligheid in je benen en voeten. Doordat de gevoeligheid afneemt, bestaat het gevaar dat vergrote druk onopgemerkt blijft en voetwondjes  kunnen uitgroeien tot ontstekingen.
  • Bij mensen die al langer diabetes hebben, vermindert de doorbloeding van benen en voeten door vaatvernauwing. De kleinste bloedvaatjes kunnen zelfs dichtslibben. Daardoor zullen wondjes ook langzamer genezen, met gevaar op ontstekingen en zelfs bloedvergiftiging.
  • Huidbeschadigingen kunnen ook ontstaan door overmatig eelt op plekken van de voet waar druk op staat, zoals teentoppen, op het teengewricht of de zijkant van hiel, enkel en voet.
  • Bij de diabetische voet kan sprake zijn van een verstijving van de voetgewrichten door veranderingen in het bindweefsel. Dat heeft invloed op een je looppatroon met kans op extra eeltvorming onder je voet. Ook kun je een verminderde weerstand tegen infecties krijgen.

Kortom: bij de diabetische voet is het vaak een combinatie van factoren. Klachten kunnen variëren van lichte afwijkingen tot ernstige voetproblemen. Vooral bij mensen die langer diabetes hebben, is veel zorg en aandacht nodig. Vast ritueel voor diabetici is dan ook de dagelijkse voetcontrole.

Voetverzorging voor de diabetische voet

Tips die helpen bij beheersing van de bloedsuikerspiegel

  • inspecteer elke dag je voeten op kloven, schrammen, wondjes, blaren, blauwe plekken of andere huidbeschadigingen.
  • laat één keer per jaar je voeten inspecteren door een podotherapeut of zoveel meer als wordt geadviseerd
  • draag platte schoenen die goed passen, zowel in de lengte als de breedte
  • controleer je schoenen en let op details als een opgerolde binnenzool, kapotte naden of steentjes
  • loop niet op blote voeten, ook niet in huis
  • investeer in goede wollen of katoenen sokken en schoenen van goede kwaliteit
  • veel bewegen stimuleert de bloedsomloop en versterkt het hart
  • let op je gewicht. Eet gezond en gevarieerd met veel vezels, groente en fruit
  • was je voeten dagelijks met lauw water en droog ze goed af tussen de tenen
  • trek geen strakke sokken aan. Ze belemmeren de bloedcirculatie
  • knip je nagels recht af, vooral niet te kort om ingegroeide teennagels te voorkomen
  • ga voor behandeling van eelt, kalknagels en likdoorns naar een pedicure met de aantekening ‘Diabetische Voet’

Complicaties bij diabetische voet
Mensen met diabetes staan voortdurend onder controle van de huisarts. Bij de diabetische voet gaat het dan ook vooral om het voorkomen van onnodige complicaties. Neem bij kleurverandering van de huid, plotselinge pijn, zwellingen of beschadiging van de voet altijd direct contact op de behandelend arts.

Meer informatie
Informatie van de diabetesvereniging Nederland
www.dvn.nl

Informatie van het Nederlandse Diabetesfonds
www.diabetesfonds.nl